ยาเม็ดคุมกำเนิด คือ ฮอรืโมนที่ได้จากการสังเคราะห์ หรือ กึ่งสังเคราะห์ ที่ให้สตรีกิน เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ กลไกป้องกันการตั้งครรภ์ มี 3 กลไก ดังนี้
- ยับยั้งการตกไข่ ฮอร์โมนในกระแสเลือดที่สูงจะเป็นสัญญาณไปบอกสมองส่วนไฮโปะาลามัสและต่อมใต้สมองว่าไม่ต้องผลิต FSH และ LH จึงมีผลทำให้ไม่มีการเจริญเติบโตของไข่และการตกไข่เกอดขึ้น
- ทำให้เมือกที่บริเวณปากมดลูกเหนียวข้น อสุจิจึงเคลื่อนที่เข้าไปผสมกันกับไข่ได้ยาก
- ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกไม่พร้อมสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อนที่เกิดการผสมพันธุ์แล้ว
ควรทำอย่างไรหากลืมกินยาคุมกำเนิด
การกินยาสม่ำเสมอตั้งแต่เม็ดที่ 1 ถึงเม็ดที่ 21 จะทำให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายสูงเพียงพอที่ฮอร์โมนจะไปมีฤทธฺ์ป้องกันการตั้งครรภ์ และเมื่อหยุดฮอร์โมน หรือกินเม็ดแป้งระหว่างเม็ดที่ 22-28 จะทำให้ระดับฮอร์โมนลดลงและเกิดการฉีกขาดของเยื่อบุโพรงมดลูก เกิดเป็นประจำเดือน และเมื่อมีการเริ่มฮอร์โมนแผงใหม่ก็จะเพิ่มระดับฮอร์โมนในกระแสเลือดแล้วมีฤทธิ์ป้องกันการตั้งครรภ์เป็นวงจรเช่นนี้เสมอไป
การลืมกินยาจะทำให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายลดต่ำลง แล้วเสี่ยงต่อการมีสัญญาณไปบอกให้ไฮโปธาลามัสและต่อมใต้สมองให้สร้าง FSH และ LH สำหรับการลืมกินยาในกรณีโปรเจสตินเดี่ยว จะทำให้เมือกบริเวณปากมดลูกลดความหนืดข้นลง สเปิร์มมีโอกาสมากขึ้นในการเข้าไปผสมกับไข่ที่ตกออกมา การลืมกินยา โดยเฉพาะหากลืมกินต่อเนื่องกัน จึงเป็นการเพิ่มความเสี่ยงในการตั้งครรภ์ได้
ข้อควรปฏิบัติเมื่อลืมกินยาเม็ดคุมกำเนิด
องคืการอนามัยโลกได้มีคำแนะนำไว้ใน WHO selected proctice recommendation for contraceptive use,2016 สำหรับการปฏิบัติตัวเมื่อลืมกินยาเม็ดคุมกำเนิด ดังนี้
กรณีเป็นยาเม็ดโปรเจสตินเดี่ยว
- หากลืมกินยา 1 เม็ด ให้กินทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และกินเม็ดต่อๆไปตามกำหนดเวลาปกติที่เคยกิน ร่วมกับใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริมเป้นเวลา 2 วัน เช่น ใส่ถุงยางอนามัยเวลามีเพศสัมพันธ์ แต่หากเป็นกรณีที่ลืมกินยาหลายเม็ดต่อเนื่องกันจะมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ ให้ใช้ยาคุมฉุกเฉินร่วมด้วยตามความจำเป็น
- หากเป็นกรณีการกินยาของสตีที่ให้ลูกดื่มนมแม่เพียงอย่างเดียวหรือให้ลูกดื่มแม่เป็นหลัก และเป็นช่วงหลังคลอดไม่เกิด 6 เดือน ให้กินยาในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และกินเม็ดต่อไปตามกำหนดที่เคยกิน ดดยไม่ต้องใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม เพราะโอกาสตกไข่ในกรณีนี้น้อยมากๆ
กรณีเป็นยาเม็ดฮอร์โมนผสมที่มี estrogen สูง
- หากลืมกินยาเม็ดที่ไม่ใช่ฮอร์โมน ให้ข้ามเม็ดที่ลืมไปเลย แล้วกินเม็ดต่อๆไป ตามกำหนดเวลาการกินปกติ
- หากลืมกินยา 1 เม็ดที่เป็นฮอร์โมน ให้กินยาในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และกินเม็ดต่อไปตามเวลาปกติที่เคยกิน โดยไม่ต้องใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม หากนึกขึ้นได้ในเวลาที่ต้องกินเม็ดถัดไปแล้ว ก็ให้กินครั้งเดียว 2 เม็ดในเวลานั้นเลย
- หากลืมกินยา 2 เม็ด ที่เป็นฮอร์โมน ให้กินในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และเมื่อถึงเวลาตามกำหนดปกติในวันนี้ก็ให้กินตามกำหนดปกติที่เคยกิน ส่วนอีก 1 เม็ดของที่ลืมจะกินในวันถัดไป หรือไม่กินก็ได้ แต่เมื่อถึงเวลาของกำหนดปกติในวันถัดไปต้องกินตามกำหนดปกติที่เคบกิน โดยไม่ต้องใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม
- หากลืมกินยาตั้งแต่ 3 เม็ดขึ้นไป ในช่วงสัปดาห์แรกของแผงยา ให้กินยาในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และเมื่อถึงเวลาตามกำหนดปกติในวันนี้ก็ให้กินตามกำหนดปกติที่เคยกิน ส่วนที่เหลือของยาที่ลืมจะกินในวันถัดไปวันละ 1 เม็ด หรือไม่กินก็ได้ แต่เมื่อถึงเวลาตามกำหนดปกติในวันถัดๆไป ต้องกินตามกำหนดปกติที่เคยกิน และให้ใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม เช่น ใช้ถุงยางอนามัยอีกเป็นเวลา 7 วัน รวมทั้งพิจารณาใช้ยาคุมฉุกเฉินร่วมด้วยหากมีเพศสัมพันธ์ในช่วง 7 วันแรกของการกินยา
- หากลืมกินยาตั้งแต่ 3 เม็ดขึ้นไป ในช่วงสัปดาห์ที่ 3 ของแผงยา ให้หยุดกินยาแผงนั้น แล้วเริ่มกินยาแผงใหม่ในทันที และให้ใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม เช่น ใช้ถุงยางอนามัยอีกเป็นเวลา 7 วัน
กรณีเป็นยาเม็ดฮอร์โมนผสมที่มี estrogen ต่ำ
- หากลืมกินยาเม็ดที่ไม่ใช่ฮอร์โมน ให้ข้ามเม็ดที่ลืมไปเลย แล้วกินเม็ดต่อๆไป ตามกำหนดเวลาการกินปกติ
- หากลืมกินยา 1 เม็ดที่เป็นฮอร์โมน ให้กินยาในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และกินเม็ดต่อไปตามเวลาปกติที่เคยกิน โดยไม่ต้องใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม หากนึกขึ้นได้ในเวลาที่ต้องกินเม็ดถัดไปแล้ว ก็ให้กินครั้งเดียว 2 เม็ดในเวลานั้นเลย
- หากลืมกินยาตั้งแต่ 2เม็ดขึ้นไป ในช่วงสัปดาห์แรกของแผงยา ให้กินยาในทันทีที่นึกขึ้นได้ 1 เม็ด และเมื่อถึงเวลาตามกำหนดปกติในวันนี้ก็ให้กินตามกำหนดปกติที่เคยกิน ส่วนที่เหลือของยาที่ลืมจะกินในวันถัดไปวันละ 1 เม็ด หรือไม่กินก็ได้ แต่เมื่อถึงเวลาตามกำหนดปกติในวันถัดๆไป ต้องกินตามกำหนดปกติที่เคยกิน และให้ใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม เช่น ใช้ถุงยางอนามัยอีกเป็นเวลา 7 วัน รวมทั้งพิจารณาใช้ยาคุมฉุกเฉินร่วมด้วยหากมีเพศสัมพันธ์ในช่วง 7 วันแรกของการกินยา
- หากลืมกินยาตั้งแต่ 2เม็ดขึ้นไป ในช่วงสัปดาห์ที่ 3 ของแผงยา ให้หยุดกินยาแผงนั้น แล้วเริ่มกินยาแผงใหม่ในทันที และให้ใช้การคุมกำเนิดอื่นร่วมเสริม เช่น ใช้ถุงยางอนามัยอีกเป็นเวลา 7 วัน
***ซื้อยาทุกครั้ง ซื้อจากผู้ให้บริการที่เป็นเภสัชกรทุกครั้งนะจ๊ะ***
##เฌอเอมเภสัช บริการด้วยใจ ห่วงใยเหมือนคนในครอบครัว##
##เฌอเอมเภสัช
เภสัชกรหญิงศรีสุดา ยะจ่อ
ติดตาม Official Line
Facebook :เฌอเอมเภสัช
โดยกดลิงค์ https://line.me/R/ti/p/%40tyn1970p
หรือ ID : @tyn1970p
Youtube : https://www.youtube.com/watch?v=qYVNCgJCpBQ
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น